Hala – radło bojowe - Revision history

imported>AndBab at 08:18, 12 November 2021

2021-11-12T08:18:51Z

← Older revision		Revision as of 10:18, 12 November 2021
Line 21:		Line 21:
	=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.) ===		=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|150x150px\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]~~Radło~~ zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.		\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|150x150px\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]

			* radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e.
			* w kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła
	\|-		\|-
	! style="text-align: center;"\|		! style="text-align: center;"\|

imported>AndBab at 08:18, 12 November 2021

2021-11-12T08:18:15Z

← Older revision		Revision as of 10:18, 12 November 2021
Line 26:		Line 26:
	=== Egipt (1300 p.n.e.) ===		=== Egipt (1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|150x150px\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]~~Radło~~ mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę~~. Oto~~ przykład wykorzystania radła w Egipcie.		\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|150x150px\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]

			* radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę
			* oto przykład wykorzystania radła w Egipcie
	\|-		\|-
	! style="text-align: center;"\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.) ===		=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę.jpg\|mały\|~~150x150px~~\|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: [[commons:File:MauryanBalaramaCoin3rd-2ndCenturyCE.jpg\|wikimedia]]).]]Kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra. Wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę. Historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem<ref>Puskás, I. (1990). Magasthenes and the „Indian Gods” Herakles and Dionysos. ''Mediterranean Studies'', ''2'', 39–47. JSTOR.</ref>.		\|[[Plik:Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę.jpg\|mały\|169x169px\|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: [[commons:File:MauryanBalaramaCoin3rd-2ndCenturyCE.jpg\|wikimedia]]).\|alt=]]

			* kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra
	~~Najstarszy~~ wizerunek Balaramy pojawia się na monecie bitej w okresie Mauriów~~. Widzimy~~ na niej postać dzierżącą w ręku radło i (prawdopodobnie) maczugę – bronie łączone w literaturze epickiej z Balaramą.		* wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę
			* historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem<ref>Puskás, I. (1990). Magasthenes and the „Indian Gods” Herakles and Dionysos. ''Mediterranean Studies'', ''2'', 39–47. JSTOR.</ref>
			* najstarszy wizerunek Balaramy pojawia się na monecie bitej w okresie Mauriów
			* widzimy na niej postać dzierżącą w ręku radło i (prawdopodobnie) maczugę – bronie łączone w literaturze epickiej z Balaramą
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi „król Agathocles”), awers Balarāma-Saṃkarṣaṇa (na.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers: Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi: „król Agathocles”), awers: Balarāma-Saṃkarṣaṇa (napis grecki) (źródło: [[commons:File:Coin_of_the_Bactrian_King_Agathokles.jpg\|wikimedia]]).]]Na monecie indo-greckiej z II w. p.n.e. odnalezionej w Ai-Khanoum (Uzbekistan, starożytna Aleksandria nad Oxusem) widnieją dwie postacie – jedna z kołem, druga z radłem i maczugą. Wielce prawdopodobne, że są to Kryszna i Balarama. Radło w rękach drugiego ma charakterystyczny kształt przypominający rozchyloną literę „z”.		\|[[Plik:Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi „król Agathocles”), awers Balarāma-Saṃkarṣaṇa (na.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers: Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi: „król Agathocles”), awers: Balarāma-Saṃkarṣaṇa (napis grecki) (źródło: [[commons:File:Coin_of_the_Bactrian_King_Agathokles.jpg\|wikimedia]]).]]


	Na monetach z okresu indo-scytyjskiego postać utożsamiana z Balaramą dzierży w prawym ręku maczugę~~, a~~ nad jego lewym barkiem widnieje symboliczne przedstawienie radła.		* moneta indo-greckiej z II w. p.n.e. odnalezionej w Ai-Khanoum (Uzbekistan, starożytna Aleksandria nad Oxusem)
			* widnieją na niej dwie postacie – jedna z kołem, druga z radłem i maczugą – prawdopodobnie Kryszna i Balarama
			* radło w rękach drugiego ma charakterystyczny kształt przypominający rozchyloną literę „z”
			* na monetach z okresu indo-scytyjskiego postać utożsamiana z Balaramą dzierży w prawym ręku maczugę
			* nad jego lewym barkiem widnieje symboliczne przedstawienie radła
	\|}		\|}

imported>AndBab: /* Historia */

2021-11-12T08:14:18Z

Historia

← Older revision		Revision as of 10:14, 12 November 2021
Line 21:		Line 21:
	=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.) ===		=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.		\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|150x150px\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.
	\|-		\|-
	! style="text-align: center;"\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Egipt (1300 p.n.e.) ===		=== Egipt (1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę. Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie.		\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|150x150px\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę. Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie.
	\|-		\|-
	! style="text-align: center;"\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.) ===		=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę.jpg\|mały\|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: [[commons:File:MauryanBalaramaCoin3rd-2ndCenturyCE.jpg\|wikimedia]]).]]Kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra. Wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę. Historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem<ref>Puskás, I. (1990). Magasthenes and the „Indian Gods” Herakles and Dionysos. ''Mediterranean Studies'', ''2'', 39–47. JSTOR.</ref>.		\|[[Plik:Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: [[commons:File:MauryanBalaramaCoin3rd-2ndCenturyCE.jpg\|wikimedia]]).]]Kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra. Wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę. Historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem<ref>Puskás, I. (1990). Magasthenes and the „Indian Gods” Herakles and Dionysos. ''Mediterranean Studies'', ''2'', 39–47. JSTOR.</ref>.


	Najstarszy wizerunek Balaramy pojawia się na monecie bitej w okresie Mauriów. Widzimy na niej postać dzierżącą w ręku radło i (prawdopodobnie) maczugę – bronie łączone w literaturze epickiej z Balaramą.		Najstarszy wizerunek Balaramy pojawia się na monecie bitej w okresie Mauriów. Widzimy na niej postać dzierżącą w ręku radło i (prawdopodobnie) maczugę – bronie łączone w literaturze epickiej z Balaramą.
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi „król Agathocles”), awers Balarāma-Saṃkarṣaṇa (na.jpg\|mały\|Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers: Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi: „król Agathocles”), awers: Balarāma-Saṃkarṣaṇa (napis grecki) (źródło: [[commons:File:Coin_of_the_Bactrian_King_Agathokles.jpg\|wikimedia]]).]]Na monecie indo-greckiej z II w. p.n.e. odnalezionej w Ai-Khanoum (Uzbekistan, starożytna Aleksandria nad Oxusem) widnieją dwie postacie – jedna z kołem, druga z radłem i maczugą. Wielce prawdopodobne, że są to Kryszna i Balarama. Radło w rękach drugiego ma charakterystyczny kształt przypominający rozchyloną literę „z”.		\|[[Plik:Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi „król Agathocles”), awers Balarāma-Saṃkarṣaṇa (na.jpg\|mały\|150x150px\|Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers: Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi: „król Agathocles”), awers: Balarāma-Saṃkarṣaṇa (napis grecki) (źródło: [[commons:File:Coin_of_the_Bactrian_King_Agathokles.jpg\|wikimedia]]).]]Na monecie indo-greckiej z II w. p.n.e. odnalezionej w Ai-Khanoum (Uzbekistan, starożytna Aleksandria nad Oxusem) widnieją dwie postacie – jedna z kołem, druga z radłem i maczugą. Wielce prawdopodobne, że są to Kryszna i Balarama. Radło w rękach drugiego ma charakterystyczny kształt przypominający rozchyloną literę „z”.

imported>AndBab: /* Historia */

2021-07-30T22:11:21Z

Historia

← Older revision		Revision as of 00:11, 31 July 2021
Line 18:		Line 18:
	== Historia ==		== Historia ==
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.) ===		=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.		\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.
	\|-		\|-
	\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Egipt (1300 p.n.e.) ===		=== Egipt (1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę. Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie.		\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę. Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie.
	\|-		\|-
	\|		! style="text-align: center;"\|
	=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.) ===		=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.) ===
	\|-		\|-
Line 40:		Line 40:

	Na monetach z okresu indo-scytyjskiego postać utożsamiana z Balaramą dzierży w prawym ręku maczugę, a nad jego lewym barkiem widnieje symboliczne przedstawienie radła.		Na monetach z okresu indo-scytyjskiego postać utożsamiana z Balaramą dzierży w prawym ręku maczugę, a nad jego lewym barkiem widnieje symboliczne przedstawienie radła.
	\|}		\|}

	== Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego ==		== Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego ==

imported>AndBab: /* Informacje wstępne */

2021-07-30T22:11:04Z

Informacje wstępne

← Older revision		Revision as of 00:11, 31 July 2021
Line 3:		Line 3:

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|'''kraj pochodzenia'''		! style="text-align: center;"\|'''kraj pochodzenia'''
	\|'''kształt'''		! style="text-align: center;"\|'''kształt'''
	\|-		\|-
	\|A – Etiopia B – Egipt		\|A – Etiopia B – Egipt

imported>AndBab at 22:10, 30 July 2021

2021-07-30T22:10:42Z

← Older revision		Revision as of 00:10, 31 July 2021
Line 1:		Line 1:
	== ~~'''~~Informacje wstępne~~'''~~ ==		== Informacje wstępne ==
	Radło było jednym z najstarszych narzędzi rolniczych służących do spulchniania gleby bez jej odwracania (tę rolę spełniał pług). W różnych krajach radło przyjmowało różne kształty, ale zasada jego działania była podobna (źródło: Hopfen, 1969)<ref>Hopfen, H. J. (1969). ''Farm Implements for Arid and Tropical Regions''. Food & Agriculture Org.</ref>:		Radło było jednym z najstarszych narzędzi rolniczych służących do spulchniania gleby bez jej odwracania (tę rolę spełniał pług). W różnych krajach radło przyjmowało różne kształty, ale zasada jego działania była podobna (źródło: Hopfen, 1969)<ref>Hopfen, H. J. (1969). ''Farm Implements for Arid and Tropical Regions''. Food & Agriculture Org.</ref>:

Line 16:		Line 16:
	Tak jak młot z warsztatu kowalskiego, siekiera z ciesielskiego, a ankus od kornaków, tak też radło z ostro zakończonym lemieszem trafiło na listę broni z warsztatu rolniczego. Musiało być jednak niezbyt praktyczne, gdyż ostało się ono w Indiach w rękach tylko jednego bohatera – Balaramy.		Tak jak młot z warsztatu kowalskiego, siekiera z ciesielskiego, a ankus od kornaków, tak też radło z ostro zakończonym lemieszem trafiło na listę broni z warsztatu rolniczego. Musiało być jednak niezbyt praktyczne, gdyż ostało się ono w Indiach w rękach tylko jednego bohatera – Balaramy.

	== ~~'''~~Historia~~'''~~ ==		== Historia ==
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	\|		\|
	=== ~~'''~~Późny okres harappański~~'''~~ (1900-1300 p.n.e.) ===		=== Późny okres harappański (1900-1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.		\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.
	\|-		\|-
	\|		\|
	=== ~~'''~~Egipt~~'''~~ (1300 p.n.e.) ===		=== Egipt (1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę. Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie.		\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę. Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie.
	\|-		\|-
	\|		\|
	=== ~~'''~~Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów~~'''~~ (320 p.n.e.-267 n.e.) ===		=== Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów (320 p.n.e.-267 n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|[[Plik:Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę.jpg\|mały\|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: [[commons:File:MauryanBalaramaCoin3rd-2ndCenturyCE.jpg\|wikimedia]]).]]Kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra. Wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę. Historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem<ref>Puskás, I. (1990). Magasthenes and the „Indian Gods” Herakles and Dionysos. ''Mediterranean Studies'', ''2'', 39–47. JSTOR.</ref>.		\|[[Plik:Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę.jpg\|mały\|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: [[commons:File:MauryanBalaramaCoin3rd-2ndCenturyCE.jpg\|wikimedia]]).]]Kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra. Wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę. Historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem<ref>Puskás, I. (1990). Magasthenes and the „Indian Gods” Herakles and Dionysos. ''Mediterranean Studies'', ''2'', 39–47. JSTOR.</ref>.
Line 42:		Line 42:
	\|}		\|}

	== ~~'''~~Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego~~'''~~ ==		== Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego ==
	W MBh termin ''hala'' pojawia się 5 razy i to w kontekście rolniczym. Jako broń istnieje on jedynie w przydomkach Balaramy (np. ''halāyudha, halin''). W podobnym znaczeniu pojawia się termin ''lāṅgala'', Występuje on 6 razy jako przydomek Balaramy (''lāngalin''), a 9 razy jako pług / radło, w tym przynajmniej trzy razy w znaczeniu broni (na liście wraz z innym orężem). A także termin ''sīra'', występujący raz w imieniu Balaramy (''Sirāyudha'', 9.48.15) i raz w znaczeniu radła (12.133.15).		W MBh termin ''hala'' pojawia się 5 razy i to w kontekście rolniczym. Jako broń istnieje on jedynie w przydomkach Balaramy (np. ''halāyudha, halin''). W podobnym znaczeniu pojawia się termin ''lāṅgala'', Występuje on 6 razy jako przydomek Balaramy (''lāngalin''), a 9 razy jako pług / radło, w tym przynajmniej trzy razy w znaczeniu broni (na liście wraz z innym orężem). A także termin ''sīra'', występujący raz w imieniu Balaramy (''Sirāyudha'', 9.48.15) i raz w znaczeniu radła (12.133.15).

	== ~~'''~~Przypisy~~'''~~ ==		== Przypisy ==

	[[Category: Muktāmukta – do walki wręcz i ciskania]]		[[Category: Muktāmukta – do walki wręcz i ciskania]]

imported>AndBab at 10:39, 8 July 2021

2021-07-08T10:39:37Z

← Older revision		Revision as of 12:39, 8 July 2021
Line 1:		Line 1:
	== '''Informacje wstępne''' ==		== '''Informacje wstępne''' ==
	Radło było jednym z najstarszych narzędzi rolniczych służących do spulchniania gleby bez jej odwracania (tę rolę spełniał pług). W różnych krajach radło przyjmowało różne kształty, ale zasada jego działania była podobna (źródło: Hopfen, 1969):		Radło było jednym z najstarszych narzędzi rolniczych służących do spulchniania gleby bez jej odwracania (tę rolę spełniał pług). W różnych krajach radło przyjmowało różne kształty, ale zasada jego działania była podobna (źródło: Hopfen, 1969)<ref>Hopfen, H. J. (1969). ''Farm Implements for Arid and Tropical Regions''. Food & Agriculture Org.</ref>:

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
Line 6:		Line 6:
	\|'''kształt'''		\|'''kształt'''
	\|-		\|-
	\|A – Etiopia B – Egipt		\|A – Etiopia B – Egipt

	C – Nepal D – Indie		C – Nepal D – Indie

	E – Afghanistan F – Cypr		E – Afghanistan F – Cypr
	\|		\|[[Plik:Typy radła (źródło Hopfen, 1969).png\|bezramki\|200x200px]]
	\|}		\|}


	Tak jak młot z warsztatu kowalskiego, siekiera z ciesielskiego, a ankus od kornaków, tak też radło z ostro zakończonym lemieszem trafiło na listę broni z warsztatu rolniczego. Musiało być jednak niezbyt praktyczne, gdyż ostało się ono w Indiach w rękach tylko jednego bohatera – Balaramy.		Tak jak młot z warsztatu kowalskiego, siekiera z ciesielskiego, a ankus od kornaków, tak też radło z ostro zakończonym lemieszem trafiło na listę broni z warsztatu rolniczego. Musiało być jednak niezbyt praktyczne, gdyż ostało się ono w Indiach w rękach tylko jednego bohatera – Balaramy.
Line 19:		Line 18:
	== '''Historia''' ==		== '''Historia''' ==
	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	~~\| colspan="2"~~ \|		\|
	=== '''Późny okres harappański''' (1900-1300 p.n.e.) ===		=== '''Późny okres harappański''' (1900-1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.		\|[[Plik:Radło - broń i narzędzia w Muzeum w Harappie.jpg\|mały\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (zdjęcie: A.Babkiewicz 2018).]]Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.
	~~\|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (źródło: zdjęcie autora)~~.
	\|-		\|-
	~~\| colspan="2"~~ \|		\|
	=== '''Egipt''' (1300 p.n.e.) ===		=== '''Egipt''' (1300 p.n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|~~Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę~~. ~~Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie~~.		\|[[Plik:Egipskie radło, 1300 p.n.e..jpg\|mały\|Egipskie radło, 1300 p.n.e. (źródło: [[commons:File:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg\|wikimedia]]).]]Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę. Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie.
	\|Egipskie radło, 1300 p.n.e.

	źródło: ~~<nowiki>https~~:~~//en~~.~~wikipedia~~.~~org/wiki/Ard_(plough)</nowiki>~~.
	\|-		\|-
	~~\| colspan="2"~~ \|		\|
	=== '''Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów''' (320 p.n.e.-267 n.e.) ===		=== '''Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów''' (320 p.n.e.-267 n.e.) ===
	\|-		\|-
	\|Kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra. Wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę. Historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem (Puskás, 1990).		\|[[Plik:Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę.jpg\|mały\|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: [[commons:File:MauryanBalaramaCoin3rd-2ndCenturyCE.jpg\|wikimedia]]).]]Kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra. Wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę. Historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem<ref>Puskás, I. (1990). Magasthenes and the „Indian Gods” Herakles and Dionysos. ''Mediterranean Studies'', ''2'', 39–47. JSTOR.</ref>.


	Najstarszy wizerunek Balaramy pojawia się na monecie bitej w okresie Mauriów. Widzimy na niej postać dzierżącą w ręku radło i (prawdopodobnie) maczugę – bronie łączone w literaturze epickiej z Balaramą.		Najstarszy wizerunek Balaramy pojawia się na monecie bitej w okresie Mauriów. Widzimy na niej postać dzierżącą w ręku radło i (prawdopodobnie) maczugę – bronie łączone w literaturze epickiej z Balaramą.
	~~\|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Balarama</nowiki>).~~
	\|-		\|-
	\|Na monecie indo-greckiej z II w. p.n.e. odnalezionej w Ai-Khanoum (Uzbekistan, starożytna Aleksandria nad Oxusem) widnieją dwie postacie – jedna z kołem, druga z radłem i maczugą. Wielce prawdopodobne, że są to Kryszna i Balarama. Radło w rękach drugiego ma charakterystyczny kształt przypominający rozchyloną literę „z”.		\|[[Plik:Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi „król Agathocles”), awers Balarāma-Saṃkarṣaṇa (na.jpg\|mały\|Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers: Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi: „król Agathocles”), awers: Balarāma-Saṃkarṣaṇa (napis grecki) (źródło: [[commons:File:Coin_of_the_Bactrian_King_Agathokles.jpg\|wikimedia]]).]]Na monecie indo-greckiej z II w. p.n.e. odnalezionej w Ai-Khanoum (Uzbekistan, starożytna Aleksandria nad Oxusem) widnieją dwie postacie – jedna z kołem, druga z radłem i maczugą. Wielce prawdopodobne, że są to Kryszna i Balarama. Radło w rękach drugiego ma charakterystyczny kształt przypominający rozchyloną literę „z”.


	Na monetach z okresu indo-scytyjskiego postać utożsamiana z Balaramą dzierży w prawym ręku maczugę, a nad jego lewym barkiem widnieje symboliczne przedstawienie radła.		Na monetach z okresu indo-scytyjskiego postać utożsamiana z Balaramą dzierży w prawym ręku maczugę, a nad jego lewym barkiem widnieje symboliczne przedstawienie radła.


	\|Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers: Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi: „król Agathocles”), awers: Balarāma-Saṃkarṣaṇa (napis grecki)

	~~źródło: <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Balarama</nowiki>~~

	~~Moneta Maues’a (90-80 p.n.e.) indo-scytyjski władca, z postacią Saṃkarṣaṇa-Balarāma,~~

	~~źródło: <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Balarama</nowiki>~~
	\|}		\|}

imported>AndBab at 04:37, 7 July 2021

2021-07-07T04:37:29Z

← Older revision		Revision as of 06:37, 7 July 2021
Line 61:		Line 61:

	== '''Przypisy''' ==		== '''Przypisy''' ==

			[[Category: Muktāmukta – do walki wręcz i ciskania]]

imported>AndBab: Utworzono nową stronę "== '''Informacje wstępne''' == Radło było jednym z najstarszych narzędzi rolniczych służących do spulchniania gleby bez jej odwracania (tę rolę spełniał pług..."

2021-07-07T04:36:43Z

Utworzono nową stronę "== '''Informacje wstępne''' == Radło było jednym z najstarszych narzędzi rolniczych służących do spulchniania gleby bez jej odwracania (tę rolę spełniał pług..."

New page

== '''Informacje wstępne''' ==
Radło było jednym z najstarszych narzędzi rolniczych służących do spulchniania gleby bez jej odwracania (tę rolę spełniał pług). W różnych krajach radło przyjmowało różne kształty, ale zasada jego działania była podobna (źródło: Hopfen, 1969):

{| class="wikitable"
|'''kraj pochodzenia'''
|'''kształt'''
|-
|A – Etiopia    B – Egipt

C – Nepal    D – Indie

E – Afghanistan    F – Cypr
|
|}

Tak jak młot z warsztatu kowalskiego, siekiera z ciesielskiego, a ankus od kornaków, tak też radło z ostro zakończonym lemieszem trafiło na listę broni z warsztatu rolniczego. Musiało być jednak niezbyt praktyczne, gdyż ostało się ono w Indiach w rękach tylko jednego bohatera – Balaramy.

== '''Historia''' ==
{| class="wikitable"
| colspan="2" |
=== '''Późny okres harappański''' (1900-1300 p.n.e.) ===
|-
|Radło zostało wynalezione w epoce neolitu wraz z początkiem rozwoju rolnictwa ok. 4000 p.n.e. W kulturze harappańskiej znajdujemy narzędzia z brązu, które mogły służyć jako radła.
|Broń i narzędzia w Muzeum w Harappie (źródło: zdjęcie autora).
|-
| colspan="2" |
=== '''Egipt''' (1300 p.n.e.) ===
|-
|Radło mógł ciągnąć człowiek lub zwierzę. Oto przykład wykorzystania radła w Egipcie.
|Egipskie radło, 1300 p.n.e.

źródło: <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Ard_(plough)</nowiki>.
|-
| colspan="2" |
=== '''Rzeźba i artefakty od Mauriów do Kuszanów''' (320 p.n.e.-267 n.e.) ===
|-
|Kult bohaterów z klanu Wrysznich (''vṛṣṇi'') pojawił się w Indiach jeszcze przed przybyciem Aleksandra. Wśród nich Kryszna-Wasudewa i Sankarszana-Balarama odgrywają główną rolę. Historycy Aleksandra zdają się identyfikować Krysznę z Heraklesem, a Balaramę z Dionizosem (Puskás, 1990).

Najstarszy wizerunek Balaramy pojawia się na monecie bitej w okresie Mauriów. Widzimy na niej postać dzierżącą w ręku radło i (prawdopodobnie) maczugę – bronie łączone w literaturze epickiej z Balaramą.
|Moneta z okresu Mauriów (322-185 p.n.e.) z postacią dzierżącą radło i maczugę (źródło: <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Balarama</nowiki>).
|-
|Na monecie indo-greckiej z II w. p.n.e. odnalezionej w Ai-Khanoum (Uzbekistan, starożytna Aleksandria nad Oxusem) widnieją dwie postacie – jedna z kołem, druga z radłem i maczugą. Wielce prawdopodobne, że są to Kryszna i Balarama. Radło w rękach drugiego ma charakterystyczny kształt przypominający rozchyloną literę „z”.

Na monetach z okresu indo-scytyjskiego postać utożsamiana z Balaramą dzierży w prawym ręku maczugę, a nad jego lewym barkiem widnieje symboliczne przedstawienie radła.

|Moneta indo-greckiego władcy Agathoclesa (190-180 p.n.e.) ukazująca dwie postacie, rewers: Vāsudeva-Kṛṣṇa (napis brahmi: „król Agathocles”), awers: Balarāma-Saṃkarṣaṇa (napis grecki)

źródło: <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Balarama</nowiki>

Moneta Maues’a (90-80 p.n.e.) indo-scytyjski władca, z postacią Saṃkarṣaṇa-Balarāma,

źródło: <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Balarama</nowiki>
|}

== '''Dodatkowe informacje z subkontynentu indyjskiego''' ==
W MBh termin ''hala'' pojawia się 5 razy i to w kontekście rolniczym. Jako broń istnieje on jedynie w przydomkach Balaramy (np. ''halāyudha, halin''). W podobnym znaczeniu pojawia się termin ''lāṅgala'', Występuje on 6 razy jako przydomek Balaramy (''lāngalin''), a 9 razy jako pług / radło, w tym przynajmniej trzy razy w znaczeniu broni (na liście wraz z innym orężem). A także termin ''sīra'', występujący raz w imieniu Balaramy (''Sirāyudha'', 9.48.15) i raz w znaczeniu radła (12.133.15).

== '''Przypisy''' ==