en-MahabharataWiki - User contributions [en]

Znaczenia imion Ardźuny

2022-10-18T19:34:33Z

AniaT:

== Imiona rodowe ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Paurava'' ======
|'''Potomek Puru''' (''Pūru'') – protoplasta rodu, urodzony w dynastii księżycowej, najmłodszy syn Jajatiego (''Yayāti''), który oddał ojcu swą młodość.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Bhārata'' ======
|'''Potomek Bharaty''' (''Bharata'') – protoplasta rodu, potomek w linii Puru, syn Suszmanty i Śakuntali (''Duṣmanta'', ''Śakuntalā''), od którego imienia pochodzi określenie Indii (''Bhāratavarṣa'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Tāpatya'' ======
|'''Potomek Tapati''' (''Tapatī'') – rzeka, żona Samwarany (''Saṃvaraṇa'') i matka Kuru.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kaurava'' ======
|'''Potomek Kuru''' (''Kuru'') – protoplasta rodu, potomek w linii Puru, syn samwarana i rzeki Tapati (''Saṃvaraṇa'', ''Tapatī''), orze Pole Kurów, by umierający na nim osiągnęli niebiosa (9.52).
|}

== Imiona patronimiczne, matronimiczne i relacyjne ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Pākaśāsani'' ======

====== ''Indra-'' ======

====== ''Aindri'' ======

====== ''Śakra-'' ======

====== ''Sura-'' ======

====== ''Tridaśavara-'' ======

====== ''Vāsava-'' ======

====== ''Vāsavi'' ======
|'''syn Indry''' – Imiona patronimiczne utworzone od określeń Indry np. ''Pākaśāsana'' (głupcogromca / pogromca ignorantów lub zabójca demona Paki), ''Śakra'' (silny, potężny), ''Vāsava'' (związany z Wasu), ''Tridaśavara'' (najlepszy z trzydziestki bogów).
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Pāṇḍava'' ======

====== ''Pāṇḍaveya'' ======
|'''syn Pandu''' (''Paṇḍu'') – imiona odojcowskie.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kaunteya'' ======

====== ''Kuntī-'' ======

====== ''Pārtha'' ======
|'''syn Kunti, Prythy''' (''Kuntī, Pṛthā'') – imiona odmatczyne.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Bhīmānuja'' ======

====== ''Prabhañjanasutānuja'' ======
|'''młodszy brat Bhimy''' (Bhīma) – mogą być utworzone od różnych imion brata np. syn „łamiącego” tj. boga wiatru (''Prabhañjana'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kṛṣṇasārathi'' ======
|'''mający Krysznę za woźnicę'''.
|}

== Imiona osobowościowe ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Jaya'' ======

====== ''Vijaya'' ======

====== ''Jiṣṇu'' ======
|'''Zwycięzca''' – „zwycięstwo”, „wielkie zwycięstwo”, „zwyciężający”, wyrazy utworzone od pierwiastka czasownikowego: ''ji'' – zwyciężać.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Bībhatsu'' ======
|'''Bibhatsu''' – „odrażający”, „okrutny”, wyraz utworzony od pierwiastka czasownikowego: ''bādh'' – zatrzymywać, nękać; ''bībhatsā'' – odraza, obrzydlistwo, okrucieństwo.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Guḍākeśa'' ======
|'''Bujnowłosy''' – „mający gęste włosy” (od: ''guḍa'' – piłka, syrop cukrowy; ''keśa'' – włosy)

lub

'''Pan Snu''' – „władający nad lenistwem / snem” (od: ''guḍākā'' – lenistwo, gnuśność, sen; ''īśa'' – pan, władca).
|}

== Imiona epizodyczne ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Dhanañjaya'' ======
|'''Dóbr zdobywca''' – „Ten, który zdobył bogactwa” (od: ''dhana'' – łup, bogactwo; ''ji'' – zwyciężać; ''jaya'' – zwycięstwo). Imię, które otrzymał ''Arjuna'' po zdobycia dla Judhiszthiry bogactw na przeprowadzenie ofiary królewskiej (''rājasūya'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Bṛhannalā'' ======
|'''Bryhannala''' – „wielka trzcina”. Imię żeńskie, które przyjął Arjuna ukrywając się jako eunuch na dworze Wiraty.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Nara'' ======
|'''Nara''' – „człowiek”. Imię Ardźuny identyfikujące go z poprzednim żywotem jako towarzysza Narajany (''Nārāyaṇa'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Savyasācin'' ======
|'''Leworęki''' – „napinający [łuk] lewą ręką” (od: ''sū'' – stworzyć, począć, urodzić, ''savya'' – lewy, odwrotny, lewa ręka; ''sac'' – łączyć, przylegać, być zaznajomionym, używać). Imię Ardźuny wskazujące, że był mańkutem lub potrafił władać obiema rękami. MBh 4.39.17 wyjaśnia:

''ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṃḍīvasya vikarṣaṇe''

''tena deva-manuṣyeṣu savyasācīti māṃ viduḥ''

„Obie me ręce są prawe, gdy napinam łuk Gandiwę,

dlatego wśród ludzi i bogów znany jestem Sawjasaćiem”.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kṛṣṇa'' ======
|'''Czarny''' – imię, które Ardźuna dzieli z Kryszną i Draupadi (''Kṛṣṇā'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Phālguna'' ======
|'''Phalguna''' – derywat od wyrazu: ''phalguna'' – „czerwonawy”. Jest to też nazwa konstelacji (''phalgunī''), od której nazywany jest jeden z miesięcy. Być może pod nią urodził się Arjuna.
|}

== Imiona atrybutarne ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kirīṭamālin'' ======

====== ''Kirīṭin'' ======
|'''Zdobny w diadem''' – „posiadacz diademu” (od: ''kirīṭa'' – diadem, tiara, korona; ''mālā'' – sznur, rząd, korale, różaniec, girlanda).
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Gāṇḍīvabhṛt'' ======

====== ''Gāṇḍīvin'' ======
|'''Dzierżca Gandiwy''' – „trzymający Gandiwę” (od: ''gaṇḍi'' – pień drzewa od korzeni do korony) łuk Ardźuny, z niewyczerpywalnym kołczanem. Pierwszym jego posiadaczem był Brahman, następnie władali nim Soma i Waruna (''Varuṇa)''. Na prośbę Ognia Waruna podarował go Ardźunie by ten wsparł Ogień podczas spalenia lasu Khandawa (''Khāṇḍav''a). Przed śmiercią Ardźuna ciska go do morza by wrócił do Waruny.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kapidhvaja'' ======

====== ''Vānaradhvaja'' ======

====== ''Śākhāmṛgadhvaja'' ======
|'''Mający proporzec z małpą''' – wyrazy utworzone od: ''kapi'' / ''vānara'' / ''śākhāmṛga'' – małpa; ''dhvaja'' – proporzec, sztandar, godło, emblemat, znak. Imię Ardźuny utworzone od proporca na którym znajdowało się godło z małpą.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Śvetāśva'' ======

====== ''Śvetahaya'' ======
|'''Białokonny''' – „Mający białe konie” (od: ''śveta'' – biały, jasny; ''haya'', aśva – koń). Imię Ardźuny utworzone od maści koni zaprzęganych do rydwanu.
|}
[[Category:Imiona]]

Znaczenia imion Ardźuny

2022-10-18T19:32:43Z

AniaT: /* Imiona patronimiczne, matronimiczne i relacyjne */

== Imiona rodowe ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Paurava'' ======
|'''Potomek Puru''' (''Pūru'') – protoplasta rodu, urodzony w dynastii księżycowej, najmłodszy syn Jajatiego (''Yayāti''), który oddał ojcu swą młodość.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Bhārata'' ======
|'''Potomek Bharaty''' (''Bharata'') – protoplasta rodu, potomek w linii Puru, syn Suszmanty i Śakuntali (''Duṣmanta'', ''Śakuntalā''), od którego imienia pochodzi określenie Indii (''Bhāratavarṣa'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Tāpatya'' ======
|'''Potomek Tapati''' (''Tapatī'') – rzeka, żona Samwarany (''Saṃvaraṇa'') i matka Kuru.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kaurava'' ======
|'''Potomek Kuru''' (''Kuru'') – protoplasta rodu, potomek w linii Puru, syn samwarana i rzeki Tapati (''Saṃvaraṇa'', ''Tapatī''), orze Pole Kurów, by umierający na nim osiągnęli niebiosa (9.52).
|}

== Imiona patronimiczne, matronimiczne i relacyjne ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Pākaśāsani'' ======

====== ''Indra-'' ======

====== ''Aindri'' ======

====== ''Śakra-'' ======

====== ''Sura-'' ======

====== ''Tridaśavara-'' ======

====== ''Vāsava-'' ======

====== ''Vāsavi'' ======
|'''syn Indry''' – Imiona patronimiczne utworzone od określeń Indry np. ''Pākaśāsana'' (głupcogromca / pogromca ignorantów lub zabójca demona Paki), ''Śakra'' (silny, potężny), ''Vāsava'' (związany z Wasu), ''Tridaśavara'' (najlepszy z trzydziestki bogów).
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Pāṇḍava'' ======

====== ''Pāṇḍaveya'' ======
|'''syn Pandu''' (''Paṇḍu'') – imiona odojcowskie.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kaunteya'' ======

====== ''Kuntī-'' ======

====== ''Pārtha'' ======
|'''syn Kunti, Prythy''' (''Kuntī, Pṛthā'') – imiona odmatczyne.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Bhīmānuja'' ======

====== ''Prabhañjanasutānuja'' ======
|'''młodszy brat Bhimy''' (Bhīma) – mogą być utworzone od różnych imion brata np. syn „łamiącego” tj. boga wiatru (''Prabhañjana'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kṛṣṇasārathi'' ======
|'''mający Krysznę za woźnicę'''.
|}

== Imiona osobowościowe ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Jaya'' ======

====== ''Vijaya'' ======

====== ''Jiṣṇu'' ======
|'''Zwycięzca''' – „zwycięstwo”, „wielkie zwycięstwo”, „zwyciężający”, wyrazy utworzone od pierwiastka czasownikowego: ''ji'' – zwyciężać.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Bībhatsu'' ======
|'''Bibhatsu''' – „odrażający”, „okrutny”, wyraz utworzony od pierwiastka czasownikowego: ''bādh'' – zatrzymywać, nękać; ''bībhatsā'' – odraza, obrzydlistwo, okrucieństwo.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Guḍākeśa'' ======
|'''Bujnowłowy''' – „mający gęste włosy” (od: ''guḍa'' – piłka, syrop cukrowy; ''keśa'' – włosy)

lub

'''Pan Snu''' – „władający nad lenistwem / snem” (od: ''guḍākā'' – lenistwo, gnuśność, sen; ''īśa'' – pan, władca).
|}

== Imiona epizodyczne ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Dhanañjaya'' ======
|'''Dóbr zdobywca''' – „Ten, który zdobył bogactwa” (od: ''dhana'' – łup, bogactwo; ''ji'' – zwyciężać; ''jaya'' – zwycięstwo). Imię, które otrzymał ''Arjuna'' po zdobycia dla Judhiszthiry bogactw na przeprowadzenie ofiary królewskiej (''rājasūya'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Bṛhannalā'' ======
|'''Bryhannala''' – „wielka trzcina”. Imię żeńskie, które przyjął Arjuna ukrywając się jako eunuch na dworze Wiraty.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Nara'' ======
|'''Nara''' – „człowiek”. Imię Ardźuny identyfikujące go z poprzednim żywotem jako towarzysza Narajany (''Nārāyaṇa'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Savyasācin'' ======
|'''Leworęki''' – „napinający [łuk] lewą ręką” (od: ''sū'' – stworzyć, począć, urodzić, ''savya'' – lewy, odwrotny, lewa ręka; ''sac'' – łączyć, przylegać, być zaznajomionym, używać). Imię Ardźuny wskazujące, że był mańkutem lub potrafił władać obiema rękami. MBh 4.39.17 wyjaśnia:

''ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṃḍīvasya vikarṣaṇe''

''tena deva-manuṣyeṣu savyasācīti māṃ viduḥ''

„Obie me ręce są prawe, gdy napinam łuk Gandiwę,

dlatego wśród ludzi i bogów znany jestem Sawjasaćiem”.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kṛṣṇa'' ======
|'''Czarny''' – imię, które Ardźuna dzieli z Kryszną i Draupadi (''Kṛṣṇā'').
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Phālguna'' ======
|'''Phalguna''' – derywat od wyrazu: ''phalguna'' – „czerwonawy”. Jest to też nazwa konstelacji (''phalgunī''), od której nazywany jest jeden z miesięcy. Być może pod nią urodził się Arjuna.
|}

== Imiona atrybutarne ==
{| class="wikitable"
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kirīṭamālin'' ======

====== ''Kirīṭin'' ======
|'''Zdobny w diadem''' – „posiadacz diademu” (od: ''kirīṭa'' – diadem, tiara, korona; ''mālā'' – sznur, rząd, korale, różaniec, girlanda).
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Gāṇḍīvabhṛt'' ======

====== ''Gāṇḍīvin'' ======
|'''Dzierżca Gandiwy''' – „trzymający Gandiwę” (od: ''gaṇḍi'' – pień drzewa od korzeni do korony) łuk Ardźuny, z niewyczerpywalnym kołczanem. Pierwszym jego posiadaczem był Brahman, następnie władali nim Soma i Waruna (''Varuṇa)''. Na prośbę Ognia Waruna podarował go Ardźunie by ten wsparł Ogień podczas spalenia lasu Khandawa (''Khāṇḍav''a). Przed śmiercią Ardźuna ciska go do morza by wrócił do Waruny.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Kapidhvaja'' ======

====== ''Vānaradhvaja'' ======

====== ''Śākhāmṛgadhvaja'' ======
|'''Mający proporzec z małpą''' – wyrazy utworzone od: ''kapi'' / ''vānara'' / ''śākhāmṛga'' – małpa; ''dhvaja'' – proporzec, sztandar, godło, emblemat, znak. Imię Ardźuny utworzone od proporca na którym znajdowało się godło z małpą.
|-
! style="text-align: center;"|
====== ''Śvetāśva'' ======

====== ''Śvetahaya'' ======
|'''Białokonny''' – „Mający białe konie” (od: ''śveta'' – biały, jasny; ''haya'', aśva – koń). Imię Ardźuny utworzone od maści koni zaprzęganych do rydwanu.
|}
[[Category:Imiona]]